Boetebeding in je contract: wanneer kan de rechter de boete matigen?

🇳🇱 Dit artikel is geschreven op Nederlands recht. De genoemde wetsartikelen en termijnen gelden zo niet in jouw land; de contractmodellen maken we voor jou wél naar het recht dat bovenaan staat ingesteld.

Je hebt een klant die te laat levert of een verplichting niet nakomt. Gelukkig staat er in je contract een boetebeding: bij wanprestatie is de ander een vast bedrag verschuldigd, bijvoorbeeld 500 euro per dag te late levering. Handig, want zo hoef je niet aan te tonen hoeveel schade je precies hebt geleden. Maar wat als de boete zo hoog oploopt dat je klant naar de rechter stapt en zegt: dit staat totaal niet in verhouding? Kan die boete dan zomaar worden verlaagd?

Dat is precies waar het om draait in artikel 6:94 BW. In dit artikel lees je wat dit artikel regelt en waar je op moet letten als je met boetebedingen werkt.

Wat regelt artikel 6:94 BW?

Artikel 6:94 BW geeft de rechter de mogelijkheid om een contractuele boete te matigen, oftewel te verlagen. Maar dat mag niet zomaar. De wet stelt een duidelijke voorwaarde: de rechter mag pas matigen als de billijkheid dit klaarblijkelijk eist.

Dat woordje 'klaarblijkelijk' is belangrijk. Het betekent dat matiging de uitzondering is, niet de regel. Het uitgangspunt is namelijk dat je je aan de afspraken houdt die je samen hebt gemaakt. Een boete die partijen bewust hebben afgesproken, blijft dus in beginsel gewoon staan. Alleen wanneer het echt onredelijk zou uitpakken om de volledige boete op te leggen, mag de rechter ingrijpen.

Let op: de rechter matigt niet uit eigen beweging. De partij die de boete moet betalen, moet er zelf een beroep op doen. Doet die dat niet, dan blijft de afgesproken boete in stand.

Wanneer eist de billijkheid matiging?

De Hoge Raad heeft in het arrest Intrahof/Bart Smit uitgelegd hoe streng die maatstaf is. De rechter moet terughoudend zijn met matigen. Het gaat er niet om of de rechter de boete zelf wat aan de hoge kant vindt. Er moet sprake zijn van een situatie waarin het opleggen van de volledige boete tot een buitensporig en daardoor onaanvaardbaar resultaat zou leiden.

Bij die beoordeling kijkt de rechter naar alle omstandigheden van het geval. Denk aan:

• de verhouding tussen de werkelijke schade en de hoogte van de boete;
• de aard van de overeenkomst en wat partijen daarin voor ogen hadden;
• de omstandigheden waaronder het boetebeding is ingeroepen;
• de manier waarop de afspraak tot stand is gekomen, bijvoorbeeld of beide partijen professioneel waren en goed onderhandeld hebben.

Een enorm verschil tussen de daadwerkelijke schade en de boete kan een aanwijzing zijn dat matiging op zijn plaats is. Maar dat verschil alleen is niet genoeg. De boete heeft immers ook een prikkelfunctie: hij moet mensen aansporen om zich aan de afspraak te houden. Dat een boete hoger uitvalt dan de schade, is dus op zichzelf niet vreemd.

Waar moet je op letten?

Werk je met boetebedingen? Houd dan rekening met het volgende:

• Maak het beding proportioneel. Een boete die volledig losstaat van de te verwachten schade of het belang van de afspraak, loopt eerder het risico gematigd te worden. Denk vooraf na over een reëel bedrag of een maximum.
• Leg de bedoeling vast. Beschrijf duidelijk waar de boete voor bedoeld is en waarom je die hebt afgesproken. Als je later moet uitleggen waarom de boete redelijk is, helpt het als dat uit het contract of de correspondentie blijkt.
• Reken niet blind op het volledige bedrag. Ook als het beding waterdicht lijkt, kan een rechter de boete verlagen wanneer de uitkomst echt onredelijk is. Ga dus niet in onderhandelingen uit van het maximale bedrag als vaststaand feit.

Een goed doordacht boetebeding geeft je een sterke positie. Maar houd in je achterhoofd dat een boete die te ver doorschiet, uiteindelijk kan worden bijgesteld.

Dit artikel is algemene informatie, geen juridisch advies. Twijfel je over jouw situatie? Scan je contract gratis — en als het advies moet worden, tekent er een jurist.