Verzuim zonder ingebrekestelling: wanneer een klant of leverancier direct in gebreke is

🇳🇱 Dit artikel is geschreven op Nederlands recht. De genoemde wetsartikelen en termijnen gelden zo niet in jouw land; de contractmodellen maken we voor jou wél naar het recht dat bovenaan staat ingesteld.

Je hebt een leverancier laten weten dat de bestelling uiterlijk 1 maart binnen moet zijn, want daarna kun je er niets meer mee. Het wordt 2 maart, 5 maart, en er is nog niets geleverd. Moet je nu eerst netjes een brief sturen om de leverancier alsnog een termijn te gunnen? Of is hij al automatisch in verzuim? Dat is precies waar artikel 6:83 BW over gaat.

De hoofdregel: eerst een ingebrekestelling

Normaal geldt dat iemand pas in verzuim is nadat je hem schriftelijk hebt aangemaand en een redelijke termijn hebt gegeven om alsnog na te komen. Die aanmaning heet een ingebrekestelling. Pas als die termijn ongebruikt verstrijkt, treedt verzuim in. En verzuim is belangrijk: het is vaak de voorwaarde om een overeenkomst te ontbinden of schadevergoeding te vorderen.

Maar er zijn situaties waarin die stap gewoon overslaat. Artikel 6:83 BW noemt drie gevallen waarin het verzuim direct intreedt, zonder dat je nog iets hoeft te sturen.

De drie gevallen uit artikel 6:83 BW

• Een fatale termijn verstrijkt. Als er voor de nakoming een bepaalde termijn is afgesproken die niet zomaar mag worden overschreden, en die termijn loopt af zonder dat er is nagekomen, dan is de ander meteen in verzuim. In het voorbeeld hierboven: als 1 maart echt een harde deadline was, hoef je geen extra brief te sturen.
• De verbintenis komt voort uit onrechtmatige daad of strekt tot schadevergoeding wegens een tekortkoming. Wie schade veroorzaakt door onrechtmatig handelen, of schadevergoeding moet betalen omdat hij eerder al is tekortgeschoten, is direct in verzuim. Het zou ook gek zijn om zo iemand eerst nog een aanmaning te moeten sturen.
• De ander laat weten dat hij niet zal nakomen. Krijg je een bericht waaruit je moet afleiden dat de leverancier of klant hoe dan ook niet gaat leveren of betalen? Dan heeft aanmanen geen zin meer. Het verzuim treedt dan meteen in.

Waarom dit voor jou als ondernemer telt

Het verschil is praktisch groot. Als iemand direct in verzuim is, kun je sneller doorpakken: de overeenkomst ontbinden, een vervangende leverancier zoeken of schadevergoeding claimen. Je verliest geen kostbare dagen aan een extra brief met termijn. Maar het werkt ook andersom: verwacht je zelf dat je een levering of betaling niet op tijd redt, dan kun jij óók zonder waarschuwing in verzuim raken.

Let vooral op het onderscheid tussen een gewone streefdatum en een echte fatale termijn. Niet elke datum in een offerte of e-mail is automatisch fataal. Of een termijn fataal is, hangt af van wat je precies hebt afgesproken en van de omstandigheden. Hoe duidelijker je het opschrijft, hoe minder discussie er later ontstaat.

Aandachtspunten

• Leg fatale termijnen expliciet vast. Zet in je contract of opdrachtbevestiging niet alleen een datum, maar maak duidelijk dat overschrijding directe gevolgen heeft. Bijvoorbeeld door te benoemen waarom de termijn cruciaal is.
• Bewaar berichten waarin de ander aangeeft niet na te komen. Een appje of mail waarin een klant zegt "ik ga niet betalen" of een leverancier "ik kan niet leveren" kan bewijzen dat het verzuim direct intrad. Dat scheelt je een discussie achteraf.
• Twijfel je of een termijn echt fataal is? Stuur dan voor de zekerheid toch een ingebrekestelling. Dan sta je in beide gevallen sterk en voorkom je dat je later te horen krijgt dat het verzuim nog niet was ingetreden.

Dit artikel is algemene informatie, geen juridisch advies. Twijfel je over jouw situatie? Scan je contract gratis — en als het advies moet worden, tekent er een jurist.