Contractuele boete te hoog? Wat artikel 6:94 BW zegt over matiging

🇳🇱 Dit artikel is geschreven op Nederlands recht. De genoemde wetsartikelen en termijnen gelden zo niet in jouw land; de contractmodellen maken we voor jou wél naar het recht dat bovenaan staat ingesteld.

Je hebt met een leverancier of klant een boetebeding afgesproken: bij te late levering of niet-nakoming loopt er een boete op, bijvoorbeeld per dag. Op papier lijkt dat helder, maar in de praktijk kan zo'n boete flink oplopen — soms tot een bedrag dat niet meer in verhouding staat tot de schade die daadwerkelijk is geleden. Kun je dan nog onder die boete uit? Artikel 6:94 van het Burgerlijk Wetboek biedt hiervoor een opening.

Wat regelt artikel 6:94 BW?

Dit artikel geeft de rechter de bevoegdheid om een contractueel afgesproken boete te matigen, dus te verlagen. Dat kan alleen als de billijkheid dit klaarblijkelijk eist. Met dat woord "klaarblijkelijk" heeft de wetgever een hoge drempel opgeworpen: matiging is een uitzondering, geen automatisme. Partijen mogen er in beginsel op vertrouwen dat wordt nagekomen wat is afgesproken, ook als dat achteraf ongunstig uitpakt.

De achterliggende gedachte is dat een boetebeding twee functies heeft: het zet druk op nakoming en het regelt vooraf de schadevergoeding, zodat je niet achteraf hoeft te bewijzen hoeveel schade je precies hebt geleden. Die functies zouden worden ondergraven als een rechter te makkelijk zou ingrijpen. Tegelijk mag een boete niet leiden tot een uitkomst die niemand redelijkerwijs kan billijken.

Hoe streng kijkt de rechter hiernaar?

Uit de rechtspraak, met als bekend voorbeeld de zaak Intrahof/Bart Smit, blijkt dat rechters terughoudend moeten zijn met matiging. Er moet sprake zijn van een boete die in de gegeven omstandigheden tot een buitensporig en daarom onaanvaardbaar resultaat leidt. Factoren die daarbij meespelen zijn onder meer:

• De verhouding tussen de werkelijke schade en de hoogte van de boete
• De ernst van de tekortkoming die tot de boete heeft geleid
• De onderhandelingspositie van partijen bij het aangaan van de overeenkomst
• De omstandigheden waaronder het boetebeding tot stand is gekomen

Belangrijk is ook dat de rechter niet uit zichzelf matigt: je moet als ondernemer zelf een beroep doen op matiging in een procedure. Doe je dat niet, dan onderzoekt de rechter niet ambtshalve of de boete billijk is.

Aandachtspunten voor jouw bedrijf

Of je nu de partij bent die een boete moet betalen, of juist degene die een boete wil innen, dit artikel raakt je bedrijfsvoering direct. Een paar praktische punten om mee te nemen:

• Stel boetebedingen realistisch op. Een boete die volledig losstaat van de schade die redelijkerwijs kan ontstaan, loopt eerder het risico om gematigd te worden zodra het op een rechtszaak aankomt.
• Wacht niet passief af. Word je geconfronteerd met een hoge boete, vraag dan zelf expliciet om matiging; de rechter grijpt hier niet uit eigen beweging in.
• Leg de context goed vast. Onderbouw bij een geschil wat de werkelijke schade was en onder welke omstandigheden het beding is afgesproken — precies daar kijkt de rechter naar bij de vraag of matiging aan de orde is.

Dit artikel is algemene informatie, geen juridisch advies. Twijfel je over jouw situatie? Scan je contract gratis — en als het advies moet worden, tekent er een jurist.