De grijze lijst in B2B-contracten: welke bedingen zijn verdacht?

Je stelt je algemene voorwaarden op en zet er een clausule in dat het contract automatisch met een jaar verlengt, of dat je je prijzen op elk moment mag aanpassen. Handig voor jou, denk je. Maar wist je dat sommige van die bedingen tussen ondernemingen als verdacht worden beschouwd? Als je niet oppast, riskeer je dat ze nietig worden verklaard.

Wat regelt art. VI.91/5 WER?

Sinds enkele jaren beschermt het Wetboek van economisch recht niet alleen consumenten, maar ook ondernemingen tegen onrechtmatige bedingen in contracten. Art. VI.91/5 WER bevat de zogenaamde grijze lijst. Dat is een opsomming van bedingen die vermoed worden onrechtmatig te zijn.

Het woordje 'vermoed' is belangrijk. Bij deze bedingen geldt een omkering van de bewijslast. Staat zo'n beding in je overeenkomst, dan wordt aangenomen dat het onrechtmatig is. Wil je het toch gebruiken, dan moet jij aantonen dat het in jouw concrete geval wél evenwichtig en gerechtvaardigd is. Lukt dat niet, dan is het beding nietig en kun je je er niet op beroepen.

Twee klassieke voorbeelden

De grijze lijst bevat meerdere types bedingen. Twee daarvan kom je als ondernemer vaak tegen.

• Stilzwijgende verlenging zonder redelijke opzegmogelijkheid. Je laat een contract automatisch verlengen, maar de andere partij krijgt nauwelijks kans om er tijdig uit te stappen. Denk aan een clausule die vereist dat je maanden op voorhand opzegt, terwijl dat praktisch onhaalbaar is. Zo'n beding wordt als verdacht gezien omdat het de andere partij vastklinkt aan een verbintenis die ze eigenlijk niet meer wil.
• Eenzijdige prijswijziging zonder geldige reden. Je behoudt jezelf het recht voor om de prijs aan te passen wanneer je maar wil, zonder dat je daar een objectieve reden voor moet opgeven. Ook dat is verdacht. Een prijs mag wel evolueren, maar dan moet er een duidelijke en controleerbare grond zijn, zoals een indexering of gestegen grondstofkosten.

De redenering achter deze lijst is telkens dezelfde: het gaat om bedingen die een ernstige onevenwichtigheid kunnen creëren tussen de rechten en plichten van beide partijen.

Verschil met een verboden beding

Belangrijk om te begrijpen: een beding op de grijze lijst is niet automatisch verboden. Je krijgt de kans om aan te tonen dat het in jouw situatie verantwoord is. Dat is het verschil met de zwarte lijst, waar bedingen sowieso nietig zijn. Bij de grijze lijst draait alles rond de bewijslast: staat het beding erop, dan ligt de bal bij jou.

In de praktijk betekent dit dat je zo'n clausule beter goed onderbouwt. Een prijswijzigingsbeding waarin je de reden en de methode duidelijk beschrijft, staat veel sterker dan een vage bepaling die je carte blanche geeft.

Waar let je op?

• Neem je factuurvoorwaarden en modelcontracten kritisch door. Zoek naar clausules over automatische verlenging, opzeggingstermijnen en prijswijziging. Vraag je bij elk beding af of het evenwichtig is voor beide partijen.
• Zorg voor een redelijke opzegmogelijkheid. Wil je met stilzwijgende verlenging werken, geef de andere onderneming dan een eerlijke en werkbare termijn om op te zeggen. Zo verklein je het risico dat het beding sneuvelt.
• Motiveer eenzijdige aanpassingen. Wil je de prijs kunnen wijzigen, koppel dat dan aan een objectieve, controleerbare reden. Vermeld duidelijk wanneer en hoe je aanpast, zodat de andere partij weet waar ze aan toe is.

Even je voorwaarden herbekijken kost weinig tijd, maar voorkomt dat je later voor een verrassing staat wanneer een klant een cruciaal beding onderuit haalt.

Dit artikel is algemene informatie, geen juridisch advies. Twijfel je over jouw situatie? Scan je contract gratis — en als het advies moet worden, tekent er een jurist.