Wanneer zijn je algemene voorwaarden vernietigbaar? Artikel 6:233 BW uitgelegd

🇳🇱 Dit artikel is geschreven op Nederlands recht. De genoemde wetsartikelen en termijnen gelden zo niet in jouw land; de contractmodellen maken we voor jou wél naar het recht dat bovenaan staat ingesteld.

Je hebt keurig algemene voorwaarden opgesteld. Ze staan op je website, je verwijst ernaar op je offerte en je denkt: dit is dichtgetimmerd. Maar dan gaat een klant niet betalen, jij beroept je op een beding uit je voorwaarden, en de klant zegt doodleuk: "Die voorwaarden ken ik helemaal niet, en dat beding is veel te streng." Wat nu?

Precies over deze situatie gaat artikel 6:233 BW. Dat artikel bepaalt wanneer een beding in je algemene voorwaarden vernietigbaar is. En dat is vaker het geval dan veel ondernemers denken.

Wat regelt artikel 6:233 BW?

Het artikel noemt twee gronden waarop een beding onderuit kan gaan:

• Het beding is onredelijk bezwarend. Kort gezegd: het beding is zo eenzijdig in jouw voordeel en zo nadelig voor de wederpartij dat het niet door de beugel kan. Of iets onredelijk bezwarend is, hangt af van de inhoud van het beding, hoe het tot stand is gekomen en de wederzijdse belangen.
• De voorwaarden zijn niet ter hand gesteld. Je moet de wederpartij een redelijke mogelijkheid hebben gegeven om van de algemene voorwaarden kennis te nemen. Deed je dat niet, dan kan de wederpartij de bedingen vernietigen.

"Vernietigbaar" betekent dat het beding niet automatisch ongeldig is, maar dat de wederpartij er een streep door kan zetten. Doet die dat, dan is het beding er met terugwerkende kracht nooit geweest. De rest van je overeenkomst blijft meestal wel gewoon staan.

Ter hand stellen: waarom dit zo vaak misgaat

De grootste struikelblok is het ter hand stellen. Het idee is simpel: de ander moet de voorwaarden vóór of bij het sluiten van de overeenkomst hebben kunnen inzien. Een klein lettertje onderaan de factuur, dus achteraf, is te laat. Alleen verwijzen naar voorwaarden die "op verzoek worden toegezonden" is meestal ook onvoldoende bij een gewone papieren of mondelinge deal.

Uit het arrest Geurtzen/Kampstaal volgt dat het niet genoeg is dat de wederpartij op de hoogte was van het bestaan van je algemene voorwaarden. Je moet ze daadwerkelijk aan de ander overhandigen of anderszins beschikbaar stellen, zodat die er kennis van kan nemen. Weten dat er voorwaarden zijn, staat dus niet gelijk aan de redelijke mogelijkheid om ze te lezen.

In de praktijk betekent dit: meestuur de voorwaarden fysiek of digitaal met je offerte of opdrachtbevestiging. Bij overeenkomsten die volledig online tot stand komen, gelden er wat soepelere mogelijkheden, bijvoorbeeld door de voorwaarden voor het sluiten van de deal beschikbaar te stellen zodat ze op te slaan en te lezen zijn.

Onredelijk bezwarende bedingen

Ook als je de voorwaarden netjes hebt overhandigd, kan een individueel beding sneuvelen als het onredelijk bezwarend is. Denk aan bedingen die je aansprakelijkheid volledig uitsluiten, of die de klant onredelijk korte termijnen of zware boetes opleggen. Hoe zwaarder een beding drukt op de ander en hoe minder ruimte er was om erover te onderhandelen, hoe groter de kans dat een rechter het als onredelijk bezwarend beoordeelt. Bij overeenkomsten met consumenten wordt hier extra streng naar gekeken.

Waar let je op als ondernemer?

• Stel je voorwaarden altijd vóór of bij het sluiten van de overeenkomst ter hand. Stuur ze mee met je offerte of opdrachtbevestiging en leg vast dat je dat gedaan hebt, bijvoorbeeld met een verzendbewijs of een aangevinkt vakje bij een online bestelling.
• Kijk kritisch naar je eigen bedingen. Een beding dat volledig eenzijdig in jouw voordeel is, klinkt aantrekkelijk, maar houdt vaak geen stand. Een redelijk beding dat wél overeind blijft, beschermt je uiteindelijk beter.
• Onthoud dat verwijzen niet hetzelfde is als verstrekken. Alleen zeggen dat je voorwaarden "van toepassing" zijn, is niet genoeg. De ander moet ze echt hebben kunnen lezen.

Dit artikel is algemene informatie, geen juridisch advies. Twijfel je over jouw situatie? Scan je contract gratis — en als het advies moet worden, tekent er een jurist.