Wanneer is er juridisch sprake van een 'opdracht'? Dit bepaalt de wet

🇳🇱 Dit artikel is geschreven op Nederlands recht. De genoemde wetsartikelen en termijnen gelden zo niet in jouw land; de contractmodellen maken we voor jou wél naar het recht dat bovenaan staat ingesteld.

Je schakelt een freelance marketeer in om een campagne op te zetten, of je laat een zelfstandige boekhouder je jaarrekening doen. Er is geen uitgebreid contract, misschien alleen een paar afspraken per mail of telefoon. Als het werk niet goed uitgevoerd wordt, of er ontstaat onenigheid over de factuur, is de eerste vraag vaak: welke regels gelden hier eigenlijk? Het antwoord begint bij de vraag of er sprake is van een overeenkomst van opdracht.

Artikel 7:400 BW geeft daarvoor de wettelijke definitie. Er is sprake van een overeenkomst van opdracht als de ene partij (de opdrachtnemer) zich tegenover de andere partij (de opdrachtgever) verbindt om werkzaamheden te verrichten, anders dan op basis van een arbeidsovereenkomst. De wet sluit daarbij ook een paar andere soorten werkzaamheden uit: het tot stand brengen van iets stoffelijks (zoals een bouwwerk), het bewaren van zaken, het uitgeven van werken, en het vervoeren van personen of goederen.

Waarom deze definitie belangrijk is voor jou als ondernemer

Deze bepaling werkt als een soort vangnet. Veel diensten die je als mkb-ondernemer inkoopt of zelf aanbiedt, vallen eronder: advieswerk, administratieve dienstverlening, coaching, ICT-ondersteuning, marketingwerk, bemiddeling en vergelijkbare vormen van dienstverlening. Zodra het werk niet past onder een arbeidsovereenkomst, een bouw- of verbouwproject, bewaring, uitgeverij of vervoer, is het in de praktijk vaak een opdracht.

Dat onderscheid is niet alleen theoretisch. Welk label op de samenwerking plakt, bepaalt namelijk welk wettelijk regime van toepassing is op zaken als opzegging, aansprakelijkheid en de verplichtingen van beide partijen tijdens de uitvoering. Bij een arbeidsovereenkomst gelden heel andere regels (denk aan gezag, loon en ontslagbescherming) dan bij een opdracht, waar partijen meer ruimte hebben om zelf afspraken te maken.

Ook zonder schriftelijk contract

Een belangrijk punt: je hebt geen schriftelijk contract nodig om onder de regels van opdracht te vallen. Zodra iemand voor jou werkzaamheden verricht die aan de omschrijving van artikel 7:400 BW voldoen, en dit niet gebeurt binnen een dienstverband, geldt het wettelijke kader voor opdracht automatisch. Mondelinge afspraken of een korte e-mailwisseling zijn dus al genoeg om deze kwalificatie te laten ontstaan.

Voor mkb-ondernemers die regelmatig freelancers, zzp'ers of adviseurs inschakelen, is het dus goed om te weten dat de wet al iets regelt, ook als je zelf niets hebt vastgelegd. Dat betekent niet dat een contract overbodig is, maar wel dat je bij geschillen niet met lege handen staat.

Aandachtspunten

• Benoem het type overeenkomst expliciet in je afspraken, zodat voor beide partijen duidelijk is dat het om een opdracht gaat en niet om bijvoorbeeld een aannemingsovereenkomst.
• Let op het onderscheid met een arbeidsovereenkomst. Werkt iemand onder jouw gezag, op vaste tijden en tegen een vast loon? Dan kan het toch om een arbeidsovereenkomst gaan, met andere verplichtingen voor jou als werkgever.
• Leg afspraken altijd schriftelijk vast, ook al geldt het opdrachtrecht automatisch. Dat voorkomt discussie achteraf over wat er precies is afgesproken.

Dit artikel is algemene informatie, geen juridisch advies. Twijfel je over jouw situatie? Scan je contract gratis — en als het advies moet worden, tekent er een jurist.