Agentuurovereenkomst: wat artikel 7:428 BW voor jou regelt

🇳🇱 Dit artikel is geschreven op Nederlands recht. De genoemde wetsartikelen en termijnen gelden zo niet in jouw land; de contractmodellen maken we voor jou wél naar het recht dat bovenaan staat ingesteld.

Stel: je hebt iemand ingeschakeld die voor jouw bedrijf nieuwe klanten binnenhaalt. Diegene werkt niet bij jou in dienst, maar gaat er zelfstandig op uit, sluit contacten en zorgt dat er orders binnenkomen. In ruil krijgt hij een percentage over de omzet die hij oplevert. Of je bent zelf die persoon: je bemiddelt voor een bedrijf en werkt op provisie. In beide gevallen kan er sprake zijn van een agentuurovereenkomst. En dat heeft juridisch meer gevolgen dan je misschien denkt.

Wat regelt artikel 7:428 BW?

Artikel 7:428 BW geeft de definitie van de agentuurovereenkomst. Kort gezegd gaat het om een overeenkomst waarbij de ene partij, de handelsagent, zich verplicht om voor de andere partij, de principaal, te bemiddelen bij het tot stand brengen van overeenkomsten. Dat doet de agent tegen een beloning en voor een bepaalde of onbepaalde tijd. De agent kan die overeenkomsten ook op naam van de principaal afsluiten.

Belangrijk is dat de handelsagent zelfstandig is. Hij staat dus niet in dienstverband, zoals een werknemer. Hij bepaalt zelf hoe hij zijn werk indeelt en draagt zijn eigen ondernemersrisico. Toch is de agent vaak economisch afhankelijk van de principaal, omdat zijn inkomen bestaat uit provisie over de omzet die hij binnenhaalt.

Waarom is dit onderscheid zo belangrijk?

Zodra een samenwerking voldoet aan de kenmerken van dit artikel, is het juridisch een agentuurovereenkomst. En dan gelden er speciale beschermingsregels. Een groot deel daarvan is dwingend recht. Dat betekent dat je er in een contract niet zomaar van kunt afwijken, ook niet als beide partijen dat afspreken. Deze regels zijn er vooral om de handelsagent te beschermen tegen de sterkere positie van de principaal.

Denk bijvoorbeeld aan regels over opzegtermijnen, over het recht op provisie en over een vergoeding als de samenwerking eindigt. Die bescherming ontstaat automatisch, of je nu een uitgebreid contract hebt opgesteld of alleen mondelinge afspraken hebt gemaakt. De wet kijkt naar wat er feitelijk gebeurt, niet naar het etiket dat partijen op de samenwerking plakken.

Voor jou als ondernemer betekent dit dat je vooraf goed moet weten wat je afspreekt. Noem je iets een "samenwerkingsovereenkomst" of "freelanceafspraak", terwijl het in de praktijk gewoon bemiddeling tegen beloning is, dan gelden de regels van de agentuur alsnog. Dat kan later voor verrassingen zorgen, bijvoorbeeld als een van beide partijen wil stoppen.

Wanneer valt iets er juist niet onder?

Niet elke tussenpersoon is een handelsagent. Als iemand op eigen naam en voor eigen rekening producten inkoopt en doorverkoopt, is hij een wederverkoper en geen agent. Ook een eenmalige opdracht om te bemiddelen valt er meestal niet onder, omdat de agentuur uitgaat van een voortdurende relatie. En wie in loondienst is bij het bedrijf, is werknemer en geen zelfstandige agent. Het gaat dus echt om de combinatie: zelfstandig, bemiddelend, tegen beloning en voor een langere periode.

Concrete aandachtspunten

• Beoordeel de feitelijke situatie, niet de naam. Kijk of jullie samenwerking voldoet aan de kenmerken van bemiddeling tegen beloning voor langere tijd. Zo ja, dan gelden de agentuurregels, ongeacht hoe je het contract noemt.
• Reken op dwingend recht. Ga er niet vanuit dat je alles vrij kunt regelen in het contract. Een deel van de bescherming voor de handelsagent kun je niet wegcontracteren, dus houd daar rekening mee bij het opstellen van afspraken.
• Leg afspraken schriftelijk vast. Zet duidelijk op papier wat het gebied is, welke producten of diensten het betreft, hoe de provisie werkt en wat er gebeurt bij beëindiging. Dat voorkomt discussie als de samenwerking onder druk komt te staan.

Dit artikel is algemene informatie, geen juridisch advies. Twijfel je over jouw situatie? Scan je contract gratis — en als het advies moet worden, tekent er een jurist.